Dé Oostenrijkse witte wijn is de Grüner Veltliner. Hoewel de druif ook in een aantal voornamelijk Oost-Europese landen wordt gecultiveerd is deze variëteit de belangrijkste in Oostenrijk met maar liefst 37% van het wijngaardareaal.

De herkomst van de druif is onzeker. De naam Veltliner is afkomstig van het plaatsje Veltlin dat in Zuid-Tirol ligt. Daar zijn echter geen sporen van dit ras gevonden. Het lijkt erop, dat grüner veltliner uit het noordelijk deel van de provincie Niederösterreich afkomstig is. De druif wordt in de 18e eeuw voor het eerst in de boeken genoemd. Lange tijd was de grüner veltliner een van de vele druivenvariëteiten die bij elkaar in een wijngaard waren aangeplant (complantation). De methode om de verschillende rassen separaat in een perceel te cultiveren werd pas in de jaren dertig van de vorige eeuw toegepast. Toen ontdekte men dat de grüner veltliner een kwaliteitsdruif is.

Genetisch onderzoek van de grüner veltliner heeft onlangs aan het licht gebracht dat de druif van de traminer afstamt.

Hochkultur

De grüner veltliner heeft zich tot een kwaliteitsdruif kunnen ontwikkelen mede door de introductie van de zgn. 'Hochkultur'. Het is een methode om de wijnstok hoger te leiden en werd in 1930 door Lenz Moser ontwikkeld.

In die tijd werd veel sylvaner aangeplant. De grüner veltliner reageerde echter zo goed op de nieuwe teeltmethode in combinatie met het microklimaat, en terroir dat het spoedig de sylvaner uit de wijngaarden verdreef. De grüner veltliner kan aan de basis van een goede kwaliteitswijn staan als de Hochkultur wordt gecombineerd met een geschikte terroir en gematigd rendement.

Terroir en klimaat

Koele nachten zijn voor de teelt van grüner veltliner belangrijk om een goede zuurgraad en aromatische expressie te behouden. De druif rijpt tamelijk laat en geniet daardoor optimaal van de nazomer en warme herfstdagen van het continentale klimaat in Oostenrijk.

Hoewel de beste ondergrond rotsachtig is met een vruchtbare bovenlaag van löss of leisteen, is de grüner veltliner buitengewoon veelzijdig en reageert ook goed in combinatie met kalkgrond. De wijnstok geeft de voorkeur aan goed gedraineerde ondergrond. Het klimaat is relatief droog. De jaarlijkse regenval in Niederösterreich bedraagt gemiddeld 500 mm. De regen in de afgelopen weken heeft echter alle records gebroken maar de schade is gelukkig beperkt gebleven. Grüner veltliner drukt de terroir in de wijn goed uit. De 'klassieke' Grüner Veltliner staat bekend om zijn kruidige, licht rokerig expressie met hints van witte peper.

De fruitexpressie varieert van citrusfruit tot rijke peeraroma's en in de smaak is een goede zuurgraad terug te vinden.

De Grüner Veltliner kan goed ouderen, maar het is niet eenvoudig om een oudere wijn te pakken te krijgen. De Oostenrijkers drinken de wijn jong. Zelfs de laatgeoogste druiven belanden vaak in een wijn die (te) jong wordt gedronken.

De wijnjaren

1998
Na een bijna perfect verlopen voorjaar en zomer viel er in september en oktober veel regen. Dit betekende veel werk in de wijngaard. Degene die de oogst hebben uitgesteld hebben een uitzonderlijk mooie kwaliteit druiven kunnen oogsten. Veel wijnen hebben het karakter van een Spätlese. Een jaar voor monumentale wijnen waarbij wijnen in Niederösterreich de wijnen soms zelfs 15 vol. % alcohol bezitten. De beste wijnproducenten hebben de moeilijke klimatologische omstandigheden in hun voordeel beslecht.

1999
Een welhaast ideaal jaar, met een mild voorjaar, genoeg neerslag in de zomer (enige hagel in Niederösterreich en Stiermarken) en een warme droge september met in oktober koele nachten. De rode wijnen overtreffen de kwaliteit van 1997 met betere druiven en betere vinificatiemethoden. Ook een wonderlijk mooi jaar voor witte wijnen met karaktervolle wijnen met finesse in Wachau, Kamptal en Stiermarken. In Burgenland trad de botrytis op het goede moment op waardoor verfijnde zoete wijnen zijn gemaakt.

2000
Een vochtige winter zorgde voor een goede ondergrond om de extreme hitte in de zomer te doorstaan. De broodnodige regen kwam in juli en werd direct weer gevolgd door tweede hittegolf in augustus. Een lange 'Indian Summer' zorgde voor ideale omstandigheden voor een goede en vroege rijping. De blauwe druiven werden sinds de Tweede Wereldoorlog niet zo vroeg binnen gehaald. De zweigelt en blaufränkisch waren bijna zwart van kleur en zorgde voor veel kleurdiepte en zachte rijpe tannines. Een van de mooiste jaren van de eeuw voor droge wijnen met hoge kwaliteit in alle wijngebieden van Oostenrijk. Ook werden fraaie ijswijnen gemaakt.

2001
Na een warm en droog groeiseizoen, werd in het in september koel en regenachtig. De wijnproducenten die de moed hadden om hun druiven te laten hangen konden in het zonnige oktober en november de achterstand inlopen. De producenten met de betere wijngaarden en stalen zenuwen hebben goede druiven kunnen oogsten. Het werd voor die wijnbouwers een goed jaar hoewel minder dan 2000.

Conclusies

Albert de Jong presenteerde een unieke proeverij met 24 Grüner Veltliners. De leden van het NGS hebben kennis gemaakt met de veelzijdige expressie van de bekendste witte wijn van Oostenrijk. In de jeugd is het vaak een frisse wijn met goede zuren en mineraliteit. De topwijnen kunnen na enkele jaren rijping vaak opmerkelijk complex zijn. De prijs-kwaliteitverhouding van de Grüner Veltliner is t.o.v. de Riesling ook heel gunstig. De wijn mag op een wijnkaart eigenlijk niet ontbreken. Albert de Jong had de moelijke taak op zich genomen om de wijnen in de goede volgorde te plaatsen. Bepaald een lastige opgave, omdat de Grüner Veltliner zoveel verschillende expressies heeft. Op een enkele minder geslaagde combinatie na, heeft hij een boeiende themaproeverij neergezet.

Terug